Autor: stpsl

Zakończenie projektu i publikacja słownika

Published on przez stpslDodaj komentarz

Zakończyliśmy pięcioletni projekt badawczy realizowany ze środków MNiSW w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, umowa nr 0133/NPRH8/H11/87/2019, którego efektem jest dwutomowa publikacja Słownik terminologiczny polskich strojów ludowych, przygotowana w ramach serii Atlas Polskich Strojów Ludowych.

To pierwsze tak kompleksowe opracowanie poświęcone nazewnictwu związanym z tradycyjną odzieżą – zarówno codzienną, świąteczną, jak i obrzędową. Słownik porządkuje i wyjaśnia pojęcia dotyczące elementów stroju oraz procesu ich powstawania. Zastosowany układ gniazdowy pozwala zobaczyć zależności między hasłami, grupując je wokół wspólnych znaczeń i ułatwiając zrozumienie logiki tradycyjnego systemu terminologicznego.

Tom w serii APSL 50/I:

Słownik terminologiczny polskich strojów ludowych, tom 1. Materiały – techniki – akcesoria

Autorki: Anna Weronika Brzezińska, Kinga Czerwińska, Joanna Minksztym
Recenzenci: Małgorzata Grupa, Wiesław Babik

Tom w serii APSL 50/II:

Słownik terminologiczny polskich strojów ludowych, tom 2. Elementy odzieży

Autorki i autorzy: Mariola Tymochowicz, Anna Weronika Brzezińska, Kinga Czerwińska, Katarzyna Helak, Tymoteusz Król, Małgorzata Kunecka, Joanna Minksztym, Elżbieta Piskorz-Branekova, Stanisława Trebunia-Staszel

Recenzenci: Katarzyna Ceklarz, Wiesław Babik

Korekta językowa: Wioletta Sytek

Projekt okładki i skład: Katarzyna Tużylak-Kopytek

Drugie zadanie  dotyczyło unowocześnienie platformy strojeludowe.net, działającej od 2011 roku. Prace objęły poprawę funkcjonalności strony, aktualizację i rozbudowę istniejących treści oraz poszerzenie bazy o kolejne typy strojów ludowych. Nowe i uzupełnione opracowania, wzbogacone o bogatą ikonografię, zawierają m.in. lokalne i gwarowe nazwy elementów odzieży, które zostały także wykorzystane przy tworzeniu haseł słownikowych. W ramach projektu przygotowano 62 nowe opracowania oraz 44 uzupełnienia dotyczące strojów noszonych na terenie dzisiejszej Polski. Dodatkowo opracowano 30 biogramów współczesnych twórców tradycyjnych strojów z różnych regionów kraju. Była to odpowiedź na potrzeby użytkowników strony, którzy często pytają o możliwość zamówienia strojów lub ich poszczególnych elementów.

https://strojeludowe.net/

Konferencja „Współczesne badania nad strojem ludowym” w Warszawie

Published on przez stpslDodaj komentarz

13 grudnia 2025 r. w Pracowni Duży Pokój w Warszawie odbyła się konferencja „Współczesne badania nad strojem ludowym”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Sekcję Stroju Ludowego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i Stowarzyszenie Pracownia Etnograficzna im. W. Dynowskiego. Spotkanie odbyło się w formule hybrydowej. Zaprezentowano referaty dotyczące zagadnień związanych ze strojami w Polsce, jak i zagranicą. Ponadto omówiono postęp prac w ramach realizowanego grantu Słownik terminologiczny polskich strojów ludowych. Publikacja książki oraz upowszechnienie wyników w Internecie na platformie strojeludowe.net przez członkinie i członków Sekcji Stroju Ludowego PTL.

Program konferencji:

Program konferencji w PDFPobierz

O naszym projekcie w Polskim Radiu Dwójka

Published on przez stpslDodaj komentarz

Uczestniczka naszego projektu – Małgorzata Kunecka ze Stowarzyszenia Pracownia Etnograficzna, Muzeum Etnograficznego w Warszawie i PTL O/Warszawa na antenie radiowej Dwójki opowiedziała o stronie strojeludowe.net oraz naszym projekcie dot. słownika strojów ludowych. Audycja jest dostępna pod linkiem:

Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o strojach ludowych, ale nie wiedzieliście, gdzie to sprawdzić

https://www.polskieradio.pl/8/404/Artykul/3247048,wszystko-co-chcielibyscie-wiedziec-o-strojach-ludowych-ale-nie-wiedzieliscie-gdzie-to-sprawdzic?fbclid=IwAR08vkSE-_fuzSo37wt6pXgMCUMOYvDj0-DXiHYZwpBPsYFhwIkNgFaiEs0

Konferencja „Strój w pamięci – pamięć o stroju. Badania nad ubiorem z perspektywy memory studies”, Wilamowice 30.06-2.07.2022

Published on przez stpslDodaj komentarz

Konferencja z okazji 10-lecia Sekcji Stroju Ludowego

Ostatnie lata badacze dziedzictwa określili jako lata nostalgii i szczególnego ożywienia w badaniach realizowanych w ramach memory studies. Za potrzebą pamiętania i upamiętniania podąża również stały rozwój badań nad pamięcią, przejawiający się w realizacji licznych projektów owocujących kolejnymi publikacjami.

W pamięci (zbiorowej, społecznej, kulturowej, rodzinnej) obecne są również ubrania – codzienne i odświętne, zwyczajne i wyjątkowe. Często występują one w narracji o ważnych wydarzeniach rodzinnych czy też w kontekście traumatycznych wspomnień. Narracja o przeszłości konstruowana jest ze współczesnej perspektywy, poddawana jest zatem filtrowi teraźniejszości. Ten aspekt do tej pory rzadko był jednak wykorzystywany przez środowisko zajmujące się badaniem odzieży i stroju ludowego. 

Należy zwrócić uwagę na to, że wiele wypowiedzi pochodzących z wywiadów na temat odzieży i strojów to opowieści wspomnieniowe – o tym, jak ubierano się dawniej, jak wykonywano poszczególne elementy, jakim momentom życia towarzyszyły ubiory odświętne. Materiały z tych badań można analizować nie tylko jako wiedzę o przeszłości, ale również jako narrację powstałą we współczesności, na którą wpłynął wizerunek ubioru i stroju obecny w teraźniejszości.

Istotna w kontekście badań nad ubiorami tradycyjnymi (wiejskimi, chłopskimi) jest kwestia strojów (lub ich elementów), które zanikły, a dziś są rekonstruowane na podstawie opisów lub zachowanych artefaktów. Czasem do zrekonstruowanych strojów, które zaczynają funkcjonować na nowo, wytwarzana jest nowa pamięć, często mitologizowana i konstruowana na nowo.

Czekamy na zgłoszenia referatów podejmujących następujące zagadnienia:

  • Strój ludowy jako forma upamiętniania lokalnego, regionalnego, etnicznego
    i narodowego.
  • Ubiory tradycyjne i stroje ludowe jako nośniki pamięci osobistej i społecznej.
  • Perspektywa temporalności wobec potrzeby rekonstrukcji ubiorów tradycyjnych
    i strojów ludowych.
  • Odtwarzanie czy wytwarzanie narracji o ubiorach tradycyjnych i strojach ludowych.
  • Pamięć o badaniach nad ubiorem oraz badaczkach i badaczach.

Organizatorzy: 

  • Sekcja Stroju Ludowego przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
  • Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
  • Stowarzyszenie „Wilamowianie”

Komitet naukowy i organizacyjny konferencji:

  • Tymoteusz Król
  • Justyna Majerska-Sznajder
  • Mariola Tymochowicz
  • Anna Weronika Brzezińska
  • Aleksandra Paprot-Wielopolska
  • Katarzyna Waszczyńska

INFORMACJE ORGANIZACYJNE:

  • Zgłoszenia referatów do 30 kwietnia 2022 roku prosimy przesyłać za pośrednictwem formularza: https://forms.gle/kFhKhMMFm2cR8GnP6 
  • Po potwierdzeniu uczestnictwa (w dniach 1-10 maja) prosimy o dokonanie opłaty konferencyjnej w wysokości 150 zł do 31 maja 2022 roku na konto Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego PKO BP O/Wrocław, 24 1020 5242 0000 2402 0144 0965 z dopiskiem “konferencja Wilamowice”.
  • Konferencja będzie transmitowana na kanale Facebook, profil Atlasu Polskich Strojów Ludowych.
  • Organizatorzy pomogą w rezerwacji noclegów. Koszty noclegów i dojazdu uczestniczki i uczestnicy pokrywają sami (lub instytucje delegujące).

PROPONOWANY PLAN KONFERENCJI I WYDARZEŃ TOWARZYSZĄCYCH (Komitet naukowy i organizacyjny zastrzega sobie prawo do jego zmiany)

  • 30 czerwca – czwartek: 
    • otwarcie konferencji
    • część referatowa
    • obiad
    • zwiedzanie Wilamowic 
    • spotkanie Sekcji Stroju Ludowego
  • 1 lipca – piątek:
    • część referatowa
    • obiad
    • spotkanie towarzyskie w Restauracji Rogowa (kolacja, występ zespołu, spotkanie z krawcowymi i hafciarkami z Wilamowic)
  • 2 lipca – sobota: 
    • wyjazd na wycieczkę.


WSKAZÓWKI DOJAZDU: 

Z Warszawy, Wrocławia, Łodzi najlepiej dojechać bezpośrednim pociągiem do Bielska-Białej. Stamtąd odjeżdżają autobusy Komunikacji Beskidzkiej oraz busy firmy „Konkret bus” do Wilamowic. Trasa Wilamowice- Bielsko ok. 25–30 minut. Cena ok. 5 zł. 

Z Krakowa: pociągiem lub autobusem do Oświęcimia. Spod dworca PKP odjeżdżają busy do Wilamowic. Trasa Oświęcim-Wilamowice ok. 35–40 minut. Cena ok. 6 zł.

Dla osób jadących z innych części kraju, a przesiadających się w Katowicach – z Katowic możliwa jest opcja dojazdu pociągiem do Oświęcimia lub do Bielska-Białej. Ta pierwsza wypada korzystniej czasowo.

NOCLEGI (koszty noclegów pokrywają osoby uczestniczące w konferencji).

SNUTKA DOCENIONA!

Published on przez stpslDodaj komentarz

Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Snutka golińska – hafciarstwo południowej Wielkopolski” został wpisany na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. To wyraz docenienia i uznania dla społeczności hafciarek, które pielęgnują tradycję ochrony tego wyjątkowego rękodzieła rozpoczętą na początku XX wieku przez Helenę Moszczeńską, dziedziczkę dóbr golińskich. Przedstawicielkami grupy snutkarek zostały hafciarki z Koła Gospodyń Wiejskich w Golinie – Zofia Talarowska oraz Jolanta Łukaszewska, a także związana z Samorządową Biblioteką Publiczną w Kępnie – Magdalena Wieczorek.

W 2013 roku odwiedziłyśmy Golinę i Jarocin, kiedy to realizowałyśmy badania terenowe dotyczące współczesnych kontekstów funkcjonowania tradycyjnego rękodzieła (BLOG). A także brałyśmy udział w krótkim kursie snutkowania pod czujnym okiem Pani Barbary Michalak. Wyniki naszych badań zostały opublikowane w monografii autorstwa Anny Weroniki Brzezińskiej, Marioli Tymochowicz i Aleksandry Paprot-Wielopolskiej  Klocki, snutki, perebory. Tradycyjne rękodzieło wobec wyzwań współczesności, seria: „Atlas Polskich Strojów Ludowych”, t. 44, zeszyt specjalny, Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze 2015 (ZAMÓWIENIE).

Snutka golińska to haft wyjątkowy, a dokładny opis jego wykonania znajdzie się w naszym Słowniku, w tomie 1 (hasła: haft nasnuwany oraz snutka golińska).

CO DZIAŁO SIĘ W PROJEKCIE W 2021 ROKU?

Published on przez stpslDodaj komentarz

W ramach naszego projektu  współtworzymy stronę STROJELUDOWE.NET

W roku 2021 opracowanych zostało 27 nowych strojów, które sukcesywnie będą wprowadzane na stronę. Wśród nich znalazły się:

1.    Strój kociewski

2.    Strój kościański

3.    Strój wiejski poznański

4.    Strój szamotulski

5.    Strój Górali Kliszczackich

6.    Strój Górali Śląskich

7.    Strój Lachów Sądeckich

8.    Strój Lachów Szczyrzyckich

9.    Strój Górali Łąckich

10. Strój spiski odmiana jurgowska

11. Strój kielecko-włoszczowski

12. Strój z Powiśla Lubelskiego

13. Strój Chełmski Elżbieta

14. Strój z okolic Sokółki

15. Strój z okolic Łap i Białegostoku

16. Strój z okolic Bielska Podlaskiego i Hajnówki

17. Strój Rusinów Szlachtowskich

18. Strój z miasta Biłgoraja (kupców sit)

19. Strój łukowski 

20. Strój lubartowski

21. Strój janowsko-kraśnicki

22. Strój radzyński

23. Strój z okolic Suwałk

24. Strój z okolic Augustowa

25. Strój bojkowski

26. Strój zagórzański

27. Strój raciborski

20 UZUPEŁNIEŃ

1.    Strój biłgorajski

2.    Strój lasowiacki

3.    Strój hrubieszowki

4.    Strój opoczyński

5.    Strój łęczycki

6.    Strój sieradzki

7.    Strój piotrkowski

8.    Strój wieluński

9.    Strój świętokrzyski

10. Strój podlaski nadbużański

11. Strój włodawski

12. Strój kurpiowski z Puszczy Zielonej

13. Strój kurpiowski z Puszczy Białej

14. Strój kołbielski

15. Strój biskupiański

16. Strój bamberski

17. Strój bytomski

18. Strój cieszyński

19. Strój Górali Podhalańskich

20. Strój krzczonowski

W roku 2021 przygotowano także biogramy twórców wykonujących elementy strojów ludowych, które będą niedługo dostępne na stronie strojeludowe.net

  1. Krystyna Koenig, Jaworze, Śląsk Cieszyński
  2. Danuta Kubica, Wilamowice, Śląskie
  3. Maria Tatoń, Wilamowice, Śląskie
  4. Joanna Decowska, Wojkowice, Górny Śląsk
  5. Patryk Rutkowski, Gdów, małopolskie (Lachy Sądeckie)
  6. Władysława Janus, Mystków Lachy Sądeckie
  7. Alfreda Zabrzeska, Łazy Biegonickie, małopolskie
  8. Tomasz Hubiak, Tylmanowa, Górale od Tylmanowej
  9. Krystyna Kojs, Nowe Bystre, Podhale
  10. Małgorzata Ostrowska, Żywiec, śląskie, Żywiecczyzna